Свята маладосці, кахання і адначасова глыбокіх традыцый

У Клічаўскім раёне, як і ў многіх населеных пунктах Беларусі, Купалле заўсёды было адным з самых жаданых і вясёлых святаў. Гэта было свята маладосці, кахання і адначасова глыбокіх традыцый, якія аб'ядноўвалі розныя пакаленні. Этнаграфічныя экспедыцыі ў Клічаўскім раёне паказалі, што Купалле вельмі любілі адзначаць не толькі моладзь, але і людзі сталага ўзросту. Гэта сведчыць аб тым, што свята мела агульнанародны характар і спрыяла ўмацаванню сямейных сувязяў і перадачы традыцый ад старэйшых да малодшых.

Галоўным у купальскіх вераваннях лічылася выяўленне ведзьмы, якая, паводле народных уяўленняў, магла наносіць шкоду, адбіраць у кароў малако і шкодзіць людзям. Напрыклад, у вёсцы Новая Слабодка, калі гарэў купальскі касцёр, ставілі чыгун з вадой і кідалі туды тканіну, праз якую цэдзяць малако. Калі вада ў чыгуне закіпала, лічылася, што ведзьма абавязкова з'яўлялася. Яна магла прыйсці не толькі ў абліччы чалавека, але і ў выглядзе жабы ці іншай істоты. Існуе шмат гісторый пра тое, як калі пашкодзілі такой істоце, на наступны дзень можна было заўважыць жанчыну з вёскі з пашкоджаннямі, па якіх яе і пазнавалі як ведзьму. Таксама лічылася, што ведзьмы распрануўшыся хадзілі ноччу ў лес і збіралі мурашнік у пасцілку, каб перакрыць чалавеку дарогу. Для гэтага яны перасыпалі сцежку выбранага чалавека, і яму ў жыцці не шанцавала.

У асноўным, весялілася моладзь, але песні каля кастра спявалі абавязкова старэйшыя жанчыны, перадаючы свае веды і вопыт. Пасля свята яны бралі галавешкі з кастра і ўтыкалі дома ў градкі, каб не вадзіліся шкодныя насякомыя і грызуны. Пра гэта расказалі жанчыны з вёскі Віркаў.

Моладзь жа актыўна ўдзельнічала ў іншых купальскіх абрадах: пляла вянкі, варажыла на суджанага, купалася ў рацэ, збірала купальскую расу раніцай, якая, як верылі, лячыла розныя хваробы, асабліва вочы. Гэтыя заняткі не толькі прыносілі радасць і весялосць, але і спрыялі фарміраванню ў моладзі пачуцця прыналежнасці да сваёй культуры і традыцый.

У вёсцы Юзафін існуе цікавая легенда пра залатога каня, які з'яўляўся ў ноч на Івана Купала на насыпе. Яго перыядычна бачылі людзі да таго часу, пакуль насып не прыбралі. Тады і залаты конь знік. Лічылася, што гэты конь ахоўваў скарб у зямлі. Такія легенды і паданні, якія перадаюцца з пакалення ў пакаленне, з'яўляюцца важнай часткай культурнай спадчыны і спрыяюць захаванню гістарычнай памяці ў сям'і.

6 ліпеня ў вёсцы Малая Вольса этнаграфічным аматарскім аб’яднаннем “Вераценца.by” быў праведзены купальскі абрад, прысвечаны важнай сямейнай падзеі – выдачы дзяўчат замуж. Гэтае свята адбылося на маляўнічым беразе ракі Вольса, што надало яму асаблівую атмасферу. Жаданне пабачыць, як праводзіцца гэты абрад, і паўдзельнічаць у ім сабрала гасцей з Кіраўскага раёна, а таксама мясцовых жыхароў.

Арганізацыя пляцоўкі была паспяхова ажыццёўлена бібліятэкаркай філіяла Запольская сельская бібліятэка Таццянай Віктараўнай Белакурскай. Яна запрасіла ўсіх сваіх чытачоў і удзельнікаў з Малой Вольсы, стварыўшы сапраўднае святочнае адзінства. Удзельнікі падрыхтавалі неабходныя атрыбуты для абраду: венікі з палыну, мяцёлкі на доўгіх палках, а таксама сплялі прыгожыя вянкі з кветак і траў.

Прыезд гасцей з Кіраўскага раёна падкрэсліў значнасць і прывабнасць гэтага свята, якое аб'ядноўвае людзей з розных мясцовасцей. Недалёка ад рэчкі ўсе прысутныя змаглі паўдзельнічаць у абрадзе на вымятанне замуж, што сімвалізавала пераход дзяўчат у новы этап жыцця. Акрамя таго, былі праведзены традыцыйныя карагоды і кіданне вянкоў у рэчку, што з'яўляецца важнай часткай купальскіх традыцый.

Госці з Кіраўскага раёна падарылі ўсім прыемныя моманты, падрыхтаваўшы смачныя купальскія пачастункі. Сярод іх былі хатняе печыва, пірог з малінай, адкрыты пірог з агароднінай і кабачкамі, булачкі з начынкай, каша ў гаршочах з ізюмам, арэхамі і макам, а таксама духмяны гарбата з траў. Такія сумесныя пачастункі спрыяюць умацаванню сямейных і грамадскіх сувязяў, ствараючы атмасферу еднасці і гасціннасці.

Напрыканцы свята адбыўся канцэрт пад гармонік, які дадаў святочнага настрою і весялосці. Нягледзячы на тое, што свята завяршылася дажджом, яно пакінула цёплыя ўспаміны і пачуццё еднасці.

Прыведзеныя прыклады правядзення Купалля ў Клічаўскім раёне яскрава дэманструюць, наколькі важна прыцягваць да ўдзелу ў традыцыйных святах і абрадах як моладзь, так і ўсю сям'ю.

Загадчык аддзела нестацыянарнага абслугоўвання              Ж.Я.Ачыновіч